Historia odnalezienia moździerza
Zespół archeologiczny Morskiego Instytutu Wojennego i Śląskiego z fragmentem moździerza z 1939 roku poinformował, że podczas prac wykopaliskowych na Westerplatte znaleziono płytę oporową polskiego moździerza kal. 81 mm wz. 31. Odkrycie miało miejsce w pobliżu północnego skrzydła koszar załogi Wojskowej Składnicy Tranzytowej (WST).
W wrześniu 1939 roku koszary pełniły kluczową rolę w obronie, stanowiąc siedzibę dowództwa, punkty medyczne oraz schron, a także miejsce, gdzie działały radiostacja i elektrownia bojowa. Wybiegając w przeszłość, przy północnym skrzydle znajdowały się dwa stanowiska polskich moździerzy – jedno w rejonie głównego wejścia do budynku, drugie z kolei przy skraju budynku, w okolicach garaży.
Podczas obrony WST ostrzał z moździerzy odegrał istotną rolę w odparciu pierwszego ataku niemieckich wojsk, umożliwiając utrzymanie kluczowych pozycji obronnych. W czasie starcia wystrzelono 104 granaty. Niestety, 2 września 1939 roku moździerze doznały uszkodzeń w wyniku wybuchów bomb niemieckich, a obsługa musiała podjąć inne zadania, w tym plutonowy Józef Bieniasz, który otrzymał polecenie obsadzenia improwizowanej placówki po zniszczeniu wartowni nr 5.
Znaczenie odnalezionego fragmentu broni
Płyta oporowa, która została odnaleziona, jest cennym znaleziskiem, ponieważ dotychczas sądzono, że całe polskie uzbrojenie zostało wywiezione przez Niemców po kapitulacji obrońców Składnicy. Stanowi ona element uzbrojenia używanego w pierwszym starciu II wojny światowej. Czwarty taki zabytek odkryty na polu bitwy w tym kontekście podkreśla jego rzadkość – archeolodzy bowiem zidentyfikowali na Westerplatte ponad 110 000 artefaktów.
Płyta oporowa moździerza zachowała się w doskonałym stanie; ma oryginalne malowanie oraz wyraźną tabliczkę znamionową świadczącą o jej produkcji w fabryce Stowarzyszenia Mechaników Polskich z Ameryki mieszczącej się w Pruszkowie. Znalezisko ma zostać zaprezentowane na wystawie stałej Muzeum Westerplatte.