Tunel pod Martwą Wisłą obchodzi w tym roku swoje 10-lecie.
Minimalna głębokość tunelu wynosi około 9 m, a maksymalna odległość od lustra wody do jego dna dochodzi do 35 m. Obiekt dysponuje siedmioma przejściami ewakuacyjnymi między rurami oraz czterema wyjściami ewakuacyjnymi do budynków technicznych, co spełnia europejskie normy bezpieczeństwa dla tuneli drogowych.
Organizacja zarządzania i rola systemów nadzoru
Codzienna obsługa tunelu jest realizowana przez Gdański Zarząd Dróg oraz firmę odpowiedzialną za utrzymanie, wyłonioną w przetargu. Całodobowe monitorowanie obiektu (24/7) zapewnia dziesięciu operatorów, którzy pracują w systemie zmianowym, a także dedykowany zespół techniczny oraz kadra zarządzająca.
Głównym narzędziem do zarządzania i nadzoru nad tunelem jest system SCADA, który integruje ponad 40 000 punktów danych, umożliwiając bieżącą ocenę stanu technicznego urządzeń oraz reagowanie na zdarzenia drogowe. To rozwiązanie jest standardem w nowoczesnych europejskich tunelach, gdzie zwraca się uwagę na automatyzację i szybkie podejmowanie decyzji w krytycznych sytuacjach.
Bezpieczeństwo – procedury i praktyka
Eksploatacja tunelu odbywa się na podstawie dokumentacji bezpieczeństwa, opracowanej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 14 października 2008 r. Dokument ten zawiera procedury reagowania operatorów na zdarzenia drogowe, awarie techniczne oraz zagrożenia pożarowe.
W praktyce sporządzono także Instrukcje Bezpiecznego Wykonywania Robót (IBWR) oraz regulaminy dotyczące obecności firm zewnętrznych w tunelu. Cykliczne ćwiczenia z udziałem straży pożarnej, pogotowia ratunkowego i policji są kluczowe dla oceny skuteczności procedur i doskonalenia współpracy między służbami. Ostatnie takie ćwiczenia miały miejsce w październiku 2025 roku.
Zdarzenia eksploatacyjne – statystyka i realne zagrożenia
W okresie od kwietnia 2016 r. do końca 2025 r. w tunelu odnotowano 3316 zdarzeń, co daje średnio ponad jedno zdarzenie dziennie. Warto podkreślić, że przez cały okres użytkowania wystąpił tylko jeden pożar – 30 października 2025 r., związany z samochodem osobowym. Nie zarejestrowano ani jednego przypadku zalania tunelu, nawet podczas silnych opadów deszczu w 2016 roku.
Najczęstszą kategorią zdarzeń były zatrzymane pojazdy i awarie techniczne (1253 przypadki), a także wjazdy pojazdów przekraczających skrajnię tunelu, obecność pieszych i rowerzystów oraz przedmioty na jezdni. Te dane wskazują, że zakłócenia nie wynikają z awarii infrastruktury, lecz z zachowań użytkowników drogi.
Utrzymanie techniczne – skala i organizacja prac
Tunel pod Martwą Wisłą wyposażony jest w ponad 30 systemów technicznych, takich jak wentylacja, oświetlenie, systemy przeciwpożarowe, odwodnienie, monitoring wideo oraz łączność radiowa. Rocznie przeprowadza się 639 różnych czynności serwisowych, co przekłada się na niemal 3000 operacji rocznie, uwzględniając powtórzenia.
Ważnym elementem strategii utrzymania jest magazyn części zapasowych, który zawiera ponad 300 pozycji asortymentowych. Umożliwia to szybką reakcję w przypadku awarii i minimalizuje ryzyko przestojów, co ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa użytkowników.
Awarie i wnioski z eksploatacji
Jednym z głównych wyzwań eksploatacyjnych jest agresywne środowisko tunelu, które sprzyja korozji elementów stalowych, uszkodzeniom hydrantów, zamków drzwi ewakuacyjnych i połączeń śrubowych. Dodatkowo, niezabezpieczony transport drogowy prowadzi do zanieczyszczeń jezdni i zapychania odwodnienia liniowego.
Doświadczenia z eksploatacji pokazują, jak ważne jest zarządzanie cyklem życia urządzeń. Przykładem są problemy związane z systemami zasilania awaryjnego w budynku Centrum Zarządzania Tunelem (CZT). Wymiana akumulatorów była konieczna znacznie wcześniej, niż przewidywano. Już dwa miesiące po pomiarach zauważono puchnięcie pierwszego akumulatora, a po 2-3 dniach zjawisko to objęło resztę jednostek. Wnioski są jasne – planowanie modernizacji i wymiany musi wyprzedzać rzeczywistą granicę żywotności urządzeń, co potwierdzają także rekomendacje europejskich organizacji branżowych.
Modernizacje – konieczność, nie wybór
Po dziesięciu latach użytkowania tunel przechodzi etap systematycznych modernizacji. Zrealizowano już m.in. rozbudowę systemu łączności radiowej oraz wymianę oświetlenia w budynkach technicznych na technologię LED. W 2026 roku planowana jest kompleksowa wymiana opraw sodowych w oświetleniu ogólnym i awaryjnym, a w kolejnych latach modernizacja systemu CCTV, urządzeń automatyki i tablic zmiennej treści. Całkowity koszt planowanych inwestycji szacowany jest na około 10 mln zł, co stanowi około 10% pierwotnej wartości systemów technicznych – poziom rekomendowany w literaturze branżowej.
Podsumowanie
Doświadczenia z eksploatacji tunelu pod Martwą Wisłą jednoznacznie pokazują, że tunel drogowy jest bardziej niż tylko budowlą – to skomplikowany system techniczno-operacyjny. Jego bezpieczne funkcjonowanie wymaga synergii technologii, procedur, kompetentnego zespołu oraz konsekwentnego podejścia do utrzymania i modernizacji. W miarę rozwoju sieci tuneli w Polsce, wnioski płynące z gdańskiego obiektu mogą być cennym źródłem wiedzy dla innych zarządców infrastruktury drogowej.