Co to jest utopia?
W obliczu rozpadającego się świata, czy przestajemy mieć nadzieję na lepsze jutro? Czy idealizujemy to, co już minęło? Czy nowy świat jest lepszy, czy może to tylko utopia? A jeśli utopia to nie miejsce, to czym jest?
Na te pytania odpowiada wystawa "Utopia" w Muzeum Narodowym w Gdańsku, stworzona przez amerykańsko-austriacki duet Sarah Cooper i Nina Gorfer. Ekspozycja ukazuje tożsamość, pamięć oraz ludzkie doświadczenie poprzez historie 11 kobiet-migrantek, które znalazły w Szwecji bezpieczne schronienie, a dla niektórych z nich stało się to nowym domem.
Bohaterki wystawy pochodzą z Nigerii, Kenii, Somalii, Erytrei, Syrii, Libanu, Afganistanu, Iraku (Kurdystanu) oraz Iranu. Część z nich przybyła do Szwecji w czasie kryzysu migracyjnego w latach 2015-2016, inne urodziły się tam w rodzinach migrantów. Niektóre z nich uciekły z krajów ogarniętych wojną, inne podjęły walkę o lepszą przyszłość.
Intymne przedstawienia
Wystawa ukazuje młode kobiety w monumentalnych kompozycjach, które nawiązują do ikonografii historycznej i mitologicznej, ale są to zarazem bardzo intymne portrety. Każda z kobiet jest przedstawiona z osobistymi przedmiotami, takimi jak pierścionek, naszyjnik, książka czy notatki, które są związane z ich historią. W ten sposób ukazują różne aspekty ich życia – od obcości po nową rzeczywistość, w której się odnalazły.
Wystawa przekazuje, że utopia to nie fizyczna lokalizacja, lecz osobiste wyobrażenie, które niejednokrotnie stanowi fundament tożsamości. Każda z bohaterek (matka, artystka, pielęgniarka) budowała nowy rozdział życia na podstawie tych „zwykłych” detali, które mają dla nich ogromne znaczenie.
Cooper i Gorfer w swoim dziele prezentują czułe spojrzenie na historie swoich bohaterek. Obie artystki same są migrantkami, co może wpływać na ich umiejętność ukazywania prób odnalezienia i zrozumienia tożsamości, zarówno swoich, jak i swoich odbiorców.
Donośny głos migrantek
Wystawa nie tylko dostarcza artystycznych wrażeń, ale także skłania do refleksji. W tym kontekście warto zaznaczyć poezję Aminy Elmi, duńskiej poetki somalijskiego pochodzenia, która jest tegoroczną Europejską Poetką Wolności. Elmi w swoich utworach przedstawia los nieakceptowanej imigrantki, która pragnie zbudować swój dom w Europie i wziąć za niego odpowiedzialność. Jej wiersze są emocjonalnym głosem globalnej większości zamieszkującej Europę.
Wystawę "Utopia" można oglądać w Zielonej Bramie do końca października. Muzeum jest otwarte od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00-17:00. Ceny biletów wynoszą 25 zł oraz 20 zł ulgowy.