Zagrożenie dekompresją
Zespół powołany przez ESA, znany jako Topical Team on Spaceflight Decompression Sickness (DCS) for Exploration Missions, ma za zadanie zająć się jednym z kluczowych zagrożeń, jakie mogą wystąpić w trakcie przyszłych misji księżycowych i planetarnych – dekompresją, która może dotknąć astronautów podczas ich aktywności na zewnątrz pojazdów kosmicznych (EVA).
Na czele międzynarodowego zespołu stoi prof. Jacek Kot, uznany specjalista w dziedzinie medycyny hiperbarycznej i nurkowej, a także kierownik Krajowego Ośrodka Medycyny Hiperbarycznej oraz Kliniki Medycyny Hiperbarycznej i Ratownictwa Morskiego w Instytucie Medycyny Morskiej i Tropikalnej GUMed. Profesor Kot posiada bogate doświadczenie w międzynarodowych projektach badawczych dotyczących fizjologii człowieka w ekstremalnych warunkach oraz bezpieczeństwa nurków i astronautów. Jego wiedza została doceniona przez ESA, która powierzyła mu koordynację prac grupy ekspertów z Europy i Stanów Zjednoczonych.
– Działalność zespołu ma kluczowe znaczenie, ponieważ choroba dekompresyjna została uznana za jedno z głównych ryzyk medycznych w kontekście misji księżycowych. To efekt częstych i długotrwałych spacerków astronautów poza pojazd, ograniczonych możliwości leczenia w przestrzeni kosmicznej oraz konieczności podejmowania decyzji medycznych przez załogę w warunkach dużej autonomii – zaznacza prof. Jacek Kot.
Skład zespołu:
Zespół działa w ramach strategii ESA Explore 2040, skupiając ekspertów z Polski, Belgii, Francji, Holandii, Czech, Grecji, Danii, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii oraz USA. Topical Team to multidyscyplinarna grupa, która przedstawia różne dziedziny, takie jak medycyna hiperbaryczna, fizjologia, technologie biomedyczne, medycyna lotnicza oraz badania kosmiczne. W skład zespołu wchodzą przedstawiciele uczelni, instytutów badawczych i sektora przemysłowego.
Do kluczowych zadań zespołu należy:
- analiza aktualnej wiedzy na temat choroby dekompresyjnej w kontekście misji kosmicznych,
- identyfikacja najważniejszych problemów oraz obszarów wymagających dalszych badań,
- ocena europejskich laboratoriów i technologii stosowanych w badaniach wpływu ciśnienia na organizm człowieka,
- opracowanie planu rozwoju nowych technologii i badań dla przyszłych załogowych misji kosmicznych.
Eksperci będą także zajmować się:
- metodami zapobiegania chorobie dekompresyjnej podczas misji księżycowych i planetarnych,
- innowacyjnymi sposobami szybkiego wykrywania pierwszych objawów zagrożenia podczas spacerów kosmicznych (EVA),
- procedurami badań astronautów w kierunku wad serca, które mogą zwiększać ryzyko DCS,
- przystosowaniem procedur oddychania tlenem przed wyjściem w otwartą przestrzeń kosmiczną do wymogów przyszłych misji eksploracyjnych.
Rezultatem działań zespołu będzie przygotowanie:
- rekomendacji medycznych dla astronautów,
- europejskiej „mapy drogowej” badań i technologii wspierających bezpieczeństwo załóg przyszłych misji kosmicznych,
- wytycznych dotyczących nowych systemów monitorowania zdrowia astronautów podczas lotów i spacerów kosmicznych.
Działalność zespołu planowana jest na dwa lata i obejmie organizację warsztatów oraz konsultacji eksperckich, a także przygotowanie wspólnych programów badawczych dla ESA i budowę europejskiej sieci współpracy w zakresie medycyny eksploracyjnej. Efekty tych prac mają stanowić fundament dla bezpiecznej eksploracji Księżyca oraz przyszłych misji kosmicznych realizowanych przez ESA w nadchodzących latach.