Jarmark Dominikański stara się o wpis na listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO, co jest jednym z przykładów gdańskiej tradycji kulturowej. Niematerialne dziedzictwo obejmuje wspólne dobra, tradycje, przekazy ustne, sztuki widowiskowe, obrzędy oraz umiejętności związane z rzemiosłem, które są nadal praktykowane.
Polska ratyfikowała Konwencję UNESCO z 2003 roku w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego w 2011 roku. Od tego czasu w kraju prowadzony jest spis form tego żywego dziedzictwa. W 2020 roku na gdańskiej liście niematerialnego dziedzictwa znalazła się muzyka carillonowa, a Jarmark św. Dominika ma szansę również na wpis.
Pomysł na badania dotyczące niematerialnego dziedzictwa powstał w wyniku prac kierowanych przez dr hab. Ewę Klekot z Uniwersytetu Gdańskiego, przy współpracy z Instytutem Kaszubskim oraz Instytutem Kultury Miejskiej na zlecenie Wydziału Kultury Urzędu Miejskiego w Gdańsku.
Wspólne dobro
Na liście opracowanej w raporcie znalazły się m.in.:
- spacery miejskie;
- bieg Westerplatte;
- morsowanie;
- tradycje rzemieślnicze i artystyczne;
- gastronomia, w tym działalność lodziarni Miś;
- tradycja łowienia śledzi;
- celebrowanie historii i lokalnych tradycji;
- święta mniejszości, jak niemiecka i kaszubska;
- inicjatywy oddolne, takie jak spotkania sąsiedzkie.
Prof. Ewa Klekot zaznaczyła, że badanie ma charakter wstępny i może być podstawą do dalszych analiz miejskich tradycji. Ustalenie wspólnych punktów w zróżnicowanej społeczności po 1945 roku jest wyzwaniem, ale może prowadzić do interesujących odkryć w przyszłości.
Jarmark Dominikański na prestiżowej liście
Jarmark św. Dominika jest kluczowym przykładem, który ma szansę na wpis. Badania prowadzone w jego trakcie obejmowały obserwacje etnograficzne, dokumentację fotograficzną oraz wywiady z uczestnikami i organizatorami. Równocześnie historycy przeprowadzili kwerendy źródłowe, a w 2025 roku zaplanowane są ankiety wśród mieszkańców dotyczące poparcia dla wpisu jarmarku na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Koordynatorką działań jest dr Aleksandra Paprot-Wielopolska z Instytutu Kaszubskiego, która odpowiada za przygotowanie wniosku o wpis. Dokument powinien być gotowy do połowy lipca 2026 roku.
Wpis na listę ma na celu ochronę i kultywowanie tradycji, co pozwoli na ich przekazanie kolejnym pokoleniom. Zespół badawczy rekomenduje powołanie grupy ekspertów, która mogłaby wspierać zarówno miasto, jak i organizatorów oddolnych inicjatyw w tym zakresie.