Wtorek, 1 września 2026 r. · Imieniny: Idziego, Bronisława17° zachmurzenie duże· Powietrze: Bardzo dobry· EUR 4,33 zł zł / USD 3,73 zł zł
gdansk24h.pl
Wrzeszcz: Remont 'Domu szpiega' wkrótce się rozpocznie
Wiadomości z ostatniej chwili

Wrzeszcz: Remont 'Domu szpiega' wkrótce się rozpocznie

Chcesz częściej widzieć wiadomości z miasta Gdańsk w Google? Obserwuj gdansk24h.pl
IWIwona Wiśniewska12.05.2026, 05:20aktualizacja 12.05.20263 min czytania Skomentuj

Kamienica przy al. Grunwaldzkiej 117, znana jako "Dom szpiega", wkrótce przejdzie remont. Budynek był miejscem działalności Jana Żychonia, szefa polskiego wywiadu w Wolnym Mieście Gdańsku. Remont będzie pod ścisłym nadzorem konserwatora zabytków.

Czytaj także

Zmiany w organizacji ruchu na ul. Sucharskiego od czwartku

Lata dwudzieste, lata trzydzieste

W Oddziale II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, znanym jako "Dwójka", działało dwóch wybitnych oficerów wywiadu, specjalizujących się w kierunku niemieckim. Obydwaj, wychowani w zaborze austriackim, przyczynili się do walki o niepodległość Polski. Jako członkowie "Dwójki" zdobywali cenne informacje na temat tajnych zbrojeń w Berlinie w okresie międzywojennym. Niestety, obaj zostali oskarżeni o współpracę z niemiecką Abwehrą i nie przeżyli wojny. Jednym z nich był rotmistrz Jerzy Sosnowski, a drugim major Jan Żychoń.

Kamienica przy al. Grunwaldzkiej 117 we Wrzeszczu była miejscem działalności Jana Żychonia (wówczas kapitana WP) jako szefa polskiego wywiadu w Wolnym Mieście Gdańsku. Wprowadził się tam z żoną w 1928 roku i zajmował całe pierwsze piętro do 1931 roku.

W czerwcu 1929 roku w mieszkaniu Żychoniów miała miejsce tragedia. Młody porucznik Edmund Grunwald został znaleziony martwy z raną postrzałową głowy. Śledczy uznali, że zgon był wynikiem nieszczęśliwego wypadku, ale niektórzy dziennikarze sugerowali, że mogło to być morderstwo.

Zwycięstwa i klęski wywiadu

W 1931 roku Jan Żychoń przeniósł się do Bydgoszczy, gdzie kierował tamtejszą ekspozyturą "Dwójki". Jego działalność w latach 30. przyniosła wiele sukcesów, w tym stworzenie siatki agentów oraz operacji "Wózek", która umożliwiała inwigilację niemieckiej poczty. Żychoń był znany ze swojego brawurowego stylu pracy.

Jednak jego styl życia rodził kontrowersje zarówno wśród niemieckich, jak i polskich oficerów. Był postrzegany jako awanturnik, a jego zachowanie, takie jak publiczne paradowanie w mundurze, narażało go na niebezpieczeństwo dekonspiracji.

Po inwazji Niemców we wrześniu 1939 roku, Żychoń uciekł z Polski do Francji, a następnie do Anglii, gdzie został mianowany szefem Referatu Zachód wywiadu Polskich Sił Zbrojnych. Po śmierci gen. Sikorskiego w 1943 roku, oskarżono go o współpracę z Abwehrą, jednak polski sąd wojskowy nie wydał wyroku.

W lutym 1944 roku, w obliczu oskarżeń, Żychoń zrezygnował z pracy w wywiadzie i zgłosił się na front, gdzie zginął 18 maja 1944 roku w bitwie pod Monte Cassino.

Będzie remont, czyli "Mamy to!"

Pod koniec 2015 roku, gdańscy historycy dr Artur Jendrzejewski i Bartosz Gondek odkryli, że istnieje budynek, w którym mieszkał Jan Żychoń. Mimo zniszczeń w 1945 roku, "Dom szpiega" ocalał. Kamienica, w której mieszkał Żychoń, zachowała się dobrze i znajduje się pod opieką miejskiego konserwatora zabytków.

W 2022 roku budynek został wpisany do rejestru zabytków, co oznacza, że wszelkie prace budowlane będą podlegały ścisłemu nadzorowi. Gdańskie Nieruchomości ogłosiły planowany remont zabytkowego "Domu szpiega".

Bartosz Gondek wyraził swoją satysfakcję z zapowiedzi remontu, podkreślając, że to spełnienie ich starań o uratowanie tego obiektu.

Galeria zdjęć

Źródło (tekst i zdjęcia):UM Gdańsk
Jak oceniasz ten materiał?
Brak ocen
Oceń:
Komentarze
0/1000