Jak naprawić płuca?
Perfuzja płucna ex vivo (EVLP) to technika, która umożliwia przygotowanie do transplantacji płuc, które w momencie ich pobrania nie są odpowiednie do przeszczepienia. Dotyczy to płuc od dawców wielonarządowych, którzy przez dłuższy czas byli hospitalizowani na oddziale intensywnej terapii i podłączeni do aparatury. Długotrwałe leżenie może prowadzić do niewłaściwego rozprężenia płuc, gromadzenia się wody oraz infekcji bakteryjnej.
- W trakcie perfuzji „poza organizmem”, czyli ex vivo, płuca znajdują się w optymalnym środowisku, uwzględniającym temperaturę, ciśnienie, krążenie oraz parametry wentylacyjne. Stosujemy specjalny płyn, który ułatwia krążenie i usuwa nadmiar wody z płuc. W tym czasie zachodzi naturalna regeneracja narządu – wyjaśnia dr n. med. Wojciech Karolak z Kliniki Kardiochirurgii Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego.
Płuca mogą być podłączone do aparatury przez 4 do 6 godzin. Co godzinę ocenia się ich parametry, wykonując m.in. rentgen lub bronchoskopię. Na podstawie wyników oraz oceny klinicznej podejmuje się decyzję o transplantacji.
Poszerzenie puli płuc
Szacuje się, że tylko 15 procent płuc od dawców wielonarządowych nadaje się bezpośrednio do przeszczepienia.
- Pozostałe 85 procent dzieli się na dwie grupy: jedną stanowią narządy, których nie można wykorzystać, a drugą te, które budzą wątpliwości. Dzięki perfuzji ex vivo możemy wykorzystać te drugie, prowadząc ich regenerację i ponownie oceniając, czy stan wymiany gazowej uległ poprawie. To kluczowy cel, aby zwiększyć dostępność płuc dla pacjentów – podkreśla dr Karolak.
Oprócz regeneracji, istotny jest również aspekt logistyczny. - Badania pokazują, że perfuzja ex vivo nie szkodzi płucom, a wręcz może poprawić ich stan. Ma to ogromne znaczenie podczas pobierania narządów. W przypadku pilnego biorcy wątroby, a transportowanego biorcy płuc, możemy wykorzystać perfuzję, aby poczekać na przybycie biorcy. Dodatkowo, zastosowanie tej technologii pozwala na zaplanowanie transplantacji płuc na następny dzień. Cały proces transplantacji jest skomplikowany, a wypoczęty zespół przeszczepiający działa znacznie efektywniej – dodaje dr Karolak.
Od początku 2023 roku, kiedy wprowadzono kliniczne zastosowanie EVLP w UCK, przeprowadzono 18 perfuzji, z czego 10 narządów osiągnęło optymalny stan i zostało wykorzystanych do transplantacji.
- Jeśli chodzi o zdrowie pacjentów, poza jednym, wszyscy już wrócili do domu – zaznacza lekarz.
Wdrożenie procedury perfuzji płuc ex vivo w UCK było możliwe dzięki wsparciu Ministerstwa Zdrowia oraz funduszom z Narodowego Programu Transplantacyjnego.