Osady w zbiorniku retencyjnym
Na dnie zbiornika retencyjnego Orłowska II gromadzą się piasek, muł oraz zanieczyszczenia organiczne, które muszą być regularnie usuwane, aby zachować jego sprawność. Zbiornik o pojemności 15 tys. m sześc. zbiera deszczówkę z obszaru 220 ha, obejmującego około 40 ulic w dzielnicach Żabianka, Wejhera, Jelitkowo, Tysiąclecia i części Oliwy.
Gdańskie Wody, które zarządzają zbiornikami w mieście, obecnie przeprowadzają proces odmulania poprzez refulację. Ta metoda umożliwia usunięcie osadów bez konieczności spuszczania całej wody, jak to ma miejsce w przypadku tradycyjnego sprzątania z użyciem koparek.
Jak działa refulacja?
Refulacja polega na hydraulicznym wydobywaniu mułu z dna zbiornika. Specjalny pojazd amfibijny wyposażony jest w refulator, który działa jak duży odkurzacz. Rura zakończona sitem zasysa osady, a następnie transportuje je do pięciu geotub, które są dużymi workami filtracyjnymi zapewniającymi oddzielenie wody od osadu. Woda wraca do zbiornika, a osad zostaje w geotubach przez około dwa tygodnie.
- Metoda refulacji jest bardziej przyjazna dla środowiska i dla żyjących w zbiornikach organizmów, w tym płazów. Prace postępują szybciej niż przy konwencjonalnym usuwaniu osadów za pomocą koparek i są mniej uciążliwe pod względem zapachowym - mówi Mariusz Wilk z Gdańskich Wód.
Przed rozpoczęciem prac zbiornik został otoczony siatką, aby nie dopuścić do rozprzestrzenienia się płazów. Co 30 metrów umieszczone są pułapki, które codziennie są sprawdzane, a ich mieszkańcy wracają do wody. Działania te są realizowane w porozumieniu z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska.
Użycie koparek kiedy to konieczne
Refuler zakończy prace w drugim tygodniu listopada, a następnie koparki będą działać tylko w miejscach, gdzie osad jest najgrubszy, na przykład przy wlocie kolektora deszczowego.
- Najgrubsza warstwa mułu wynosi przy wlocie kolektora aż 60 cm, podczas gdy w innych częściach zbiornika średnia wynosi 30 cm. Spuszczenie 40 cm wody umożliwi koparce dotarcie do najbardziej zamulonego miejsca, pozostawiając wodę na poziomie 30 cm w reszcie zbiornika - wyjaśnia Mariusz Wilk.
Przeniesienie ryb
Przed rozpoczęciem odmulania, z zbiornika odłowiono 1242 ryby, które następnie przeniesiono do sąsiedniego zbiornika Orłowska. Przeniesienie odbyło się pod nadzorem Polskiego Związku Wędkarskiego.
- Ryby pozostaną w nowym środowisku, a nowy zbiornik zarybi się w wyniku naturalnych procesów przekazywania ikry przez ptaki - mówi Agnieszka Kowalkiewicz z Gdańskich Wód.
Materiał wydobyty w procesie odmulania po wyschnięciu zostanie odpowiednio zagospodarowany.
Refulacja jako przyszłość w Gdańsku
Bagrowanie przeprowadzane jest średnio co 5-10 lat, a częstotliwość zależy od otoczenia zbiornika. Metoda refulacji jest obecnie testowana w Orłowska II pod kątem jej efektywności oraz potencjalnego zastosowania w innych zbiornikach retencyjnych w Gdańsku.