Nowa jednostka chorobowa HILI
W ostatnich latach suplementy diety stały się coraz częstszą przyczyną uszkodzeń wątroby, co wyodrębniono jako jednostkę HILI (Herbal and Supplement-Induced Liver Injury), czyli uszkodzenie wątroby wywołane przez zioła i suplementy diety. Dotychczas ciężkie uszkodzenia wątroby kojarzono głównie z lekami, alkoholem oraz wirusami.
Specjaliści wskazują na rosnący odsetek przypadków ostrej niewydolności wątroby związanych z nieprzebadanymi suplementami, co w niektórych przypadkach prowadzi do hospitalizacji, a nawet transplantacji.
Dlaczego suplementy mogą być niebezpieczne?
Dr Hubert Grabowski, hepatolog z UCK, zwraca uwagę, że suplementy diety nie podlegają tak ścisłej kontroli rejestracyjnej jak leki, co skutkuje mniejszym nadzorem nad ich składem i jakością. W niektórych produktach mogą występować substancje nieujawnione na etykiecie, zanieczyszczenia czy niewłaściwe ilości substancji czynnej. Dodatkowym zagrożeniem są preparaty z niezweryfikowanych źródeł internetowych, które mogą być niebezpieczne dla zdrowia użytkowników.
Szkodliwe substancje
Niektóre składniki suplementów mają potencjał hepatotoksyczny, co oznacza, że mogą uszkadzać komórki wątroby. Mowa tu m.in. o ashwagandzie, johimbinie oraz różnych mieszankach ziołowych szeroko stosowanych w celu odchudzania. Przykładowo, w kreatynie jednej z marek zidentyfikowano zanieczyszczenia metalami ciężkimi.
Jak podkreśla dr Grabowski, uszkodzenie wątroby może rozwijać się na różne sposoby, a jego nasilenie i czas wystąpienia często są uzależnione od indywidualnej reakcji organizmu. Nie ma obecnie badań, które pozwalałyby przewidzieć takie reakcje.
Uszkodzenia i ich skutki
Spektrum uszkodzeń wątroby może sięgać od przejściowych wzrostów parametrów wątrobowych do poważnych, zagrażających życiu przypadków. Dr Grabowski wskazuje, że ostra niewydolność wątroby jest najpoważniejszym powikłaniem, które może zdarzyć się po zażywaniu suplementów. W ostatnich latach w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym notowano przypadki wymagające przeszczepienia wątroby.
Jakie objawy powinny niepokoić?
Wątroba przez długi czas może nie sygnalizować problemów, jednak niektóre objawy, takie jak ból w prawym podżebrzu, żółtaczka, swędzenie skóry oraz przewlekłe zmęczenie, powinny skłonić do natychmiastowej konsultacji lekarskiej.
Lek czy suplement?
Warto zauważyć, że substancje takie jak witamina D czy C są dostępne zarówno w postaci suplementów, jak i leków. Leki podlegają bardziej restrykcyjnej kontroli jakości, co czyni je bezpieczniejszym wyborem. Osoby planujące przyjmowanie suplementów powinny skonsultować się z lekarzem i regularnie badać funkcje wątroby, unikając jednocześnie produktów pochodzących z niepewnych źródeł.
Decyzje dotyczące suplementacji powinny być podejmowane z rozwagą, a nie pod wpływem impulsu. Producenci często zapewniają, że ich produkty pomogą na różne dolegliwości, jednak warto zadać sobie pytanie o potencjalne ryzyko w porównaniu do korzyści.
Tekst przygotowany przez UCK