Historyczna powódź
Lipcowa nawałnica w 2001 roku była jednym z najtragiczniejszych wydarzeń w historii Gdańska. Powódź spowodowała śmierć czterech osób, a straty materialne wyniosły około 200 milionów złotych, co w dzisiejszych realiach odpowiada blisko 500 milionom złotych. To wydarzenie wpłynęło na zmianę podejścia do gospodarki wodnej w mieście, co zaowocowało stworzeniem złożonego systemu ochrony przeciwpowodziowej, który jest na bieżąco rozwijany.
Od tragedii do nowoczesnego systemu ochrony
Powódź sprzed 25 lat uświadomiła skalę zagrożeń wynikających z gwałtownych opadów deszczu. Od tego momentu Gdańsk konsekwentnie buduje system ochrony przeciwpowodziowej oparty na zapobieganiu, reagowaniu i usuwaniu skutków. W mieście rozbudowywana jest sieć zbiorników retencyjnych oraz zielona retencja, która wykorzystuje naturalne metody do zatrzymywania i odprowadzania wód opadowych.
- 25 lat po tragicznej powodzi Gdańsk zmienił się pod względem ochrony przeciwpowodziowej. Dzięki inwestycjom, współfinansowanym z funduszy Unii Europejskiej, zwiększyliśmy retencję pięciokrotnie, wybudowaliśmy 30 zbiorników retencyjnych oraz setki kilometrów kanalizacji deszczowej – powiedziała Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. – W kolejnych latach dążymy do osiągnięcia retencji na poziomie miliona metrów sześciennych do 2030 roku oraz inwestujemy w edukację mieszkańców i przygotowanie służb.
Europejskie wsparcie dla lokalnego bezpieczeństwa
Rozwój gdańskiego systemu ochrony przeciwpowodziowej wspierany jest przez fundusze europejskie. W ciągu ostatnich 25 lat miasto skorzystało z siedmiu programów unijnych, które umożliwiły realizację kluczowych inwestycji.
- Na ochronę przeciwpowodziową przeznaczono ponad 675 milionów złotych, z czego 430 milionów złotych pochodziło z dofinansowania unijnego.
- W ostatnich dniach Gdańsk pozyskał 54,7 miliona złotych na nowe projekty o łącznej wartości 95,4 miliona złotych.
W ostatnich 25 latach w Gdańsku powstało:
- prawie 30 zbiorników retencyjnych,
- 320 kilometrów kanalizacji deszczowej,
- 150 różnorodnych form zielonej retencji,
- 28 pompowni oraz
- system monitoringu z ponad 100 urządzeniami.
Dzięki tym inwestycjom gdański system może zatrzymać około 760 tysięcy metrów sześciennych wody, a miasto planuje zwiększyć tę pojemność do 1 miliona metrów sześciennych do 2030 roku.
Kluczowe inwestycje przeciwpowodziowe w Gdańsku
Wśród istotnych inwestycji znajduje się przebudowa Kanału Raduni za kwotę ponad 137 milionów złotych, co zabezpieczyło ponad 7 kilometrów wałów. Nowy wał przeciwpowodziowy zbudowany wzdłuż Opływu Motławy kosztował 11 milionów złotych.
Miasto realizuje również nowe zbiorniki retencyjne:
- Kiełpinek o pojemności blisko 60 tysięcy metrów sześciennych,
- dwa zbiorniki Świętokrzyska o łącznej pojemności blisko 190 tysięcy metrów sześciennych,
- oraz zwiększenie pojemności zbiornika Srebrniki o 11,5 tysiąca metrów sześciennych.
Gdańsk stoi przed dużymi wyzwaniami związanymi z ochroną przeciwpowodziową z uwagi na różnice wysokości terenu oraz zagrożenia ze strony Bałtyku i intensywnych opadów deszczu.
Ponad 20 inwestycji w budowie i przygotowaniu
- Ochrona przeciwpowodziowa jest kluczowa dla bezpieczeństwa mieszkańców i odporności miasta na zmiany klimatyczne. Dlatego realizujemy kolejne projekty, które zwiększą retencję o dodatkowe 200 tysięcy metrów sześciennych – informował Piotr Grzelak, zastępca prezydenta Gdańska. – Dążymy do efektywnego zatrzymywania wody blisko miejsca opadu w związku z intensyfikacją deszczów.
Na początku lipca Gdańsk uzyskał 54,7 miliona złotych unijnego wsparcia na nowe inwestycje przeciwpowodziowe, w tym:
- budowę kanalizacji deszczowej na ul. Narwickiej oraz od ul. Geodetów do ul. Nowej Bysewskiej,
- zbiornik retencyjny Kartuska,
- przebudowę umocnień Kanału Warzywód I oraz
- tereny zielone i retencyjne na Długich Ogrodach przy al. Jana Pawła II i wokół Polsat Plus Areny Gdańsk.
Ile kosztuje brak inwestycji?
Jak zaznaczają przedstawiciele miasta, inwestycje w ochronę przeciwpowodziową są kosztowne, ale zaniechanie działań przynosi znacznie większe straty. Analizy wykazały, że każda złotówka zainwestowana w ochronę pozwala uniknąć strat średnio w wysokości 7 do 8 zł. Inwestycje te wpływają na nową koncepcję projektowania przestrzeni publicznych, które uwzględniają dodatkowe rozwiązania zwiększające retencję.
Zielona retencja – odpowiedź na nawalne deszcze
Współczesnym wyzwaniem dla Gdańska są gwałtowne deszcze, które mogą przynieść intensywne opady w krótkim czasie. W odpowiedzi na te zjawiska rozwijana jest zielona retencja, która zbiera wodę z ulic i osiedli przed skierowaniem jej do kanalizacji. Elementy zielonej retencji zajmują łącznie około 18 hektarów i mają zdolność zatrzymywania około 40 tysięcy metrów sześciennych wody.
Bilans 25-lecia
– Ostatnie 25 lat to nie tylko inwestycje, ale także stworzenie zaawansowanego systemu zarządzania wodami opadowymi, opartego na zatrzymywaniu wody, modernizacji infrastruktury oraz efektywnym zarządzaniu kryzysowym – podkreślił Piotr Kryszewski, dyrektor zarządzający ds. Zielonego Gdańska. – Współpraca z inwestorami i odpowiedzialne gospodarowanie wodami opadowymi to kluczowe elementy, które wpływają na odporność Gdańska na zmiany klimatyczne.
Gotowość na wypadek kryzysu
Pomimo rozwiniętego systemu retencyjnego, Gdańsk musi być gotowy na lokalne podtopienia związane z ekstremalnymi opadami. Miasto zainwestowało w nowoczesny magazyn przeciwpowodziowy oraz w niezbędny sprzęt, co kosztowało ponad 5 milionów złotych w bieżącym roku.
Ćwiczenia przed powodzią
Od 2017 roku Gdańsk organizuje ćwiczenia przeciwpowodziowe, testując procedury oraz współpracę różnych służb. Gdańsk traktuje ochronę przeciwpowodziową jako proces nieustanny, intensyfikując inwestycje i rozwijając nowoczesne zarządzanie kryzysowe.